Το προσδόκιμο ζωής είναι λίγο πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όμως ένας στους πέντε Έλληνες που χρειάστηκαν γιατρό το 2025 δεν πήρε τη φροντίδα που ήθελε, κυρίως λόγω κόστους.
Από πέντε Έλληνες που χρειάστηκαν γιατρό το 2025, ο ένας δήλωσε ότι δεν πήρε τη φροντίδα που χρειαζόταν, επειδή ήταν ακριβή, μακριά ή με λίστα αναμονής. Στην ΕΕ-27 ο λόγος είναι ένας στους 28. Την ίδια ώρα, ο Έλληνας ζει κατά μέσο όρο 81,9 χρόνια, ελαφρά πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ (81,5). Οι δύο εικόνες δεν αλληλοαναιρούνται, αλλά ούτε η μία εξηγεί την άλλη.
Η Ελλάδα πρώτη στην ΕΕ στη μη κάλυψη ιατρικών αναγκών
Η Eurostat ρωτά κάθε χρόνο δείγμα κατοίκων αν τους έλειψε ιατρική φροντίδα τους τελευταίους 12 μήνες. Η Ελλάδα βγαίνει με δύο αριθμούς, ανάλογα με το ποιον ρωτάς. Ως ποσοστό όλων των κατοίκων άνω των 16 ετών, είναι 11,5% έναντι 2,4% στην ΕΕ-27, το υψηλότερο στην Ένωση. Η επόμενη, η Φινλανδία, έχει 7,8%. Ως ποσοστό μόνο όσων χρειάστηκαν γιατρό, είναι το 20,0% έναντι 3,6%. Είναι το ίδιο φαινόμενο με δύο παρονομαστές και δεν διαβάζονται μαζί: από εδώ και πέρα, εκτός αν λέμε άλλως, μιλάμε για το πρώτο.
Το βάρος πέφτει στο κόστος. Μόνο επειδή ήταν ακριβά, δεν καλύφθηκε το 8,8% των κατοίκων (ΕΕ-27: 1,0%). Η λίστα αναμονής μόνη της δίνει 2,0%, έναντι 1,2% στην ΕΕ.
Ο λογαριασμός πέφτει στην τσέπη
Από κάθε 100 ευρώ που ξοδεύονται για την υγεία στην Ελλάδα, τα 34,2 τα βάζουν τα νοικοκυριά απευθείας από την τσέπη τους. Στην ΕΕ-27 είναι 15,1. Στην κορυφή βρίσκεται και η Βουλγαρία (34,1%), άρα η Ελλάδα δεν είναι μόνη.
Το δημόσιο ξοδεύει 5,1% του ΑΕΠ για την υγεία, έναντι 8,2% στην ΕΕ. Επειδή το ΑΕΠ της Ελλάδας είναι χαμηλότερο, πιο καθαρή είναι η δαπάνη ανά κάτοικο σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS). Εκεί το δημόσιο βάζει 1.389 PPS έναντι 3.273 στην ΕΕ, δηλαδή το 42%. Οι πληρωμές από την τσέπη είναι 784 PPS έναντι 614, κατά 28% υψηλότερες.
Η έκθεση του OECD, του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου και της Κομισιόν για το 2025 προσθέτει δύο λεπτομέρειες: τα φάρμακα ήταν το 2023 το 27% της δαπάνης υγείας (13% στην ΕΕ) και η οδοντιατρική πληρώνεται στην πράξη από την τσέπη από το 2011.
Ζούμε όσο οι άλλοι, αλλά αυτό δεν αποδεικνύει τίποτα
Το προσδόκιμο ζωής στη γέννηση είναι 81,9 έτη, περίπου 15η θέση στα 27, πίσω από την Ισπανία (84,0) και την Ιταλία (83,7). Στα 65 η διαφορά σχεδόν χάνεται: 20,3 έτη έναντι 20,2.
Θα ήταν βολικό να πούμε «άρα το σύστημα δουλεύει». Θα ήταν το ίδιο λάθος να πούμε το αντίθετο. Το προσδόκιμο εξαρτάται από τη διατροφή, το κλίμα, το κάπνισμα και πολλά ακόμη, και είναι μέσος όρος ολόκληρης ζωής: δεν δείχνει ποιος έμεινε φέτος χωρίς γιατρό. Ούτε οι κλίνες ξεχωρίζουν την Ελλάδα: 423 ανά 100.000 κατοίκους, σχεδόν όσες πριν από μια δεκαετία (425 το 2014). Είναι κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ (507), αλλά πάνω από την Ισπανία (284) και την Ιταλία (312). Οι κλίνες βέβαια δεν μετρούν προσωπικό ή ποιότητα.
Όσοι έχουν λιγότερα μένουν πίσω
Το χάσμα δεν μοιράζεται εξίσου. Από όσους ζουν κάτω από το όριο φτώχειας και χρειάστηκαν γιατρό, το 30,3% δεν κάλυψε την ανάγκη του (ΕΕ-27: 5,9%). Στην οδοντιατρική το αντίστοιχο ποσοστό του πληθυσμού 16+ είναι 11,5% έναντι 3,3%· ταυτίζεται κατά σύμπτωση με το 11,5% του πρώτου δείκτη, αλλά είναι άλλος δείκτης.
Από το χαμηλό του 2021 το ποσοστό ανέβηκε: 6,4% το 2021, 9,0% το 2022, 11,6% το 2023, 12,1% το 2024, 11,5% το 2025. Δεν είναι άγνωστα επίπεδα: το 2016 ήταν 13,1%. Η έρευνα είναι δειγματοληπτική, οπότε η πτώση 0,6 μονάδων του 2025 δεν αρκεί για να μιλήσουμε για αλλαγή πορείας. Σίγουρο είναι ότι το ποσοστό είναι 5,1 μονάδες πάνω από το 2021.
Τι λέει η άλλη πλευρά
Η κυβέρνηση κινείται. Από το 2024 λειτουργούν απογευματινά χειρουργεία στα δημόσια νοσοκομεία, με τα πρώτα 37.500 δωρεάν, και ο προσωπικός γιατρός, με αυτόματη εγγραφή των ανέγγραφων ενηλίκων από 1/6/2025. Οι γενικοί γιατροί ανά 1.000 κατοίκους διπλασιάστηκαν, από 0,19 το 2010 σε 0,38 το 2023. Η δημόσια δαπάνη ανά κάτοικο αυξήθηκε 35% από το 2019 ως το 2024, έναντι 33% στην ΕΕ, και το κενό μένει μεγάλο. Η έκθεση της Κομισιόν και του OECD καταγράφει ότι συνδικάτα γιατρών επισημαίνουν ότι τα απογευματινά χειρουργεία δεν λύνουν το έλλειμμα αναισθησιολόγων και νοσηλευτών, και ότι οι πλουσιότεροι ασθενείς μπορούν να περάσουν πιο γρήγορα.
Στους δείκτες του 2025 δεν φαίνεται ακόμη καθαρή βελτίωση: η μη κάλυψη είναι 11,5%, πάνω από το 6,4% του 2021. Αν θα φανεί, δεν το ξέρουμε.
Ένας αριθμός λείπει από κάθε στατιστική προσδόκιμου ζωής: ο ασθενής που δεν πήγε στον γιατρό. Μέχρι να τον βρούμε στα νούμερα, η εικόνα της υγείας μένει μισή.
