Σχεδόν ένας στους πέντε ανθρώπους στην Ελλάδα δεν μπορούσε να ζεστάνει σωστά το σπίτι του το 2025, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ. Στη θέρμανση η απόσταση από την Ευρώπη δεν μεγάλωσε στην ενεργειακή κρίση, και το ρεύμα, σε ευρώ, δεν είναι ακριβότερο από της ΕΕ· στους φτωχότερους όμως η διαφορά στους απλήρωτους λογαριασμούς μεγάλωσε. Οι θεσμοί επικρίνουν τη στόχευση της στήριξης, και για τις έρευνες των αρχών στη χονδρεμπορική δεν έχει ανακοινωθεί αποτέλεσμα.
Το 2025 το 18,1% των ανθρώπων στην Ελλάδα δήλωνε ότι δεν μπορεί να κρατήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό, έναντι 8,8% στην ΕΕ: πρώτη θέση στις 27, μπροστά από τη Λιθουανία (16,7%). Το 31,9% ζούσε σε νοικοκυριό που είχε καθυστερήσει λογαριασμούς ρεύματος, νερού ή άλλους λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, έναντι 7,0% στην ΕΕ· εκεί η χώρα είναι πρώτη κάθε χρόνο από το 2012.
Ελέγξαμε τρεις υποψίες: ότι η κατάσταση χειροτέρεψε με την κρίση, ότι η ενέργεια ακρίβυνε από χειρισμούς της πολιτικής, και ότι οι πάροχοι κινούνται μαζί. Μέτρο είναι η ΕΕ την ίδια χρονιά, γιατί η κρίση του 2021–2023 ήταν ευρωπαϊκή.
Πρώτη στο κρύο, αλλά πιο κοντά στην ΕΕ από το 2014
Στη θέρμανση, η απόσταση από την ΕΕ μίκρυνε. Το 2014 το ελληνικό ποσοστό ήταν 22,5 μονάδες πάνω από της ΕΕ, το 2019 11,0 και το 2025 9,3. Από το 2019 ως το 2023, στην καρδιά της κρίσης, ανέβηκε 1,3 μονάδες στην Ελλάδα και 3,7 στην ΕΕ. Άλλοι όμως βελτιώθηκαν: από το 2019 ως το 2025 η Βουλγαρία έπεσε 14,0 μονάδες, ενώ η Ελλάδα έμεινε σχεδόν στο ίδιο σημείο.
Στους φτωχότερους η εικόνα είναι άλλη. Στα νοικοκυριά με εισόδημα κάτω από το 60% του διάμεσου, καθυστερήσεις λογαριασμών είχε το 66,5% το 2025, έναντι 16,8% στην ΕΕ. Εδώ η διαφορά μεγάλωσε: από 43,4 μονάδες το 2019 σε 49,7 το 2025. Οι εντολές αποσύνδεσης ρεύματος που έστειλαν οι προμηθευτές στον ΔΕΔΔΗΕ ανέβηκαν από 370.980 το 2022 σε 627.148 το 2023, και εκτελέστηκαν οι 327.161. Ο πίνακας δεν ξεχωρίζει νοικοκυριά από επιχειρήσεις ούτε τους λόγους.
Μετρά και το σπίτι: το 9,5% των ανθρώπων ζούσε σε κατοικία με ενεργειακή βελτίωση την τελευταία πενταετία, έναντι 23,9% στην ΕΕ. Ο καιρός δεν εξηγεί τον χάρτη: η Δυτική Ελλάδα, με 1.237 βαθμοημέρες θέρμανσης το 2025, είχε το υψηλότερο ποσοστό, 30,4%, και η πολύ πιο κρύα Θεσσαλία, με 1.662, το χαμηλότερο, 10,8%.
Το ρεύμα: φθηνότερο σε ευρώ, εκτός από ένα κομμάτι
Για ένα τυπικό νοικοκυριό, με 2.500 έως 4.999 κιλοβατώρες τον χρόνο, το ρεύμα κόστιζε το 2025 0,234 ευρώ την κιλοβατώρα με όλους τους φόρους, 19% λιγότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ (0,289). Σε ευρώ η ελληνική τιμή ήταν κάτω από της ΕΕ σε όλες τις περιόδους: κατά μέσο όρο 18,5% το 2015–2018, 25,1% το 2019–2020, 17,9% στην κρίση του 2021–2023, τη μικρότερη διαφορά, και 20,4% το 2024–2025.
Σε μονάδες αγοραστικής δύναμης, που διορθώνουν για το επίπεδο τιμών της χώρας αλλά όχι για τα εισοδήματα, η εικόνα αλλάζει. Η Ελλάδα ήταν 12% κάτω από την ΕΕ το 2019 και 0,3% κάτω το 2025, και βρέθηκε πάνω από την ΕΕ το 2022 (4,4%) και το δεύτερο εξάμηνο του 2025 (0,8%).
Το ακριβό κομμάτι είναι η ίδια η ενέργεια. Η «ενέργεια και προμήθεια» ήταν 0,161 ευρώ την κιλοβατώρα στην Ελλάδα και 0,125 στην ΕΕ, τρίτη υψηλότερη από τις 27. Το δίκτυο ήταν 59% φθηνότερο, και οι φόροι και τα τέλη μαζί με τον ΦΠΑ έφταναν περίπου τα μισά της ΕΕ.
Η χονδρεμπορική: στην κορυφή ως το 2023
Ανάμεσα σε 18 ευρωπαϊκές χώρες η μέση τιμή της Ελλάδας ήταν πρώτη ή δεύτερη υψηλότερη κάθε χρόνο από το 2018 ως το 2023. Το 2019 ήταν 36% πάνω από τη διάμεση τιμή τους.
Ο ACER απέδωσε την άνοδο του 2019 σε πτώση της υδροηλεκτρικής παραγωγής κατά 33% λόγω ξηρασίας. Ο ΟΟΣΑ γράφει ότι οι τιμές του 2021–2022 ήταν από τις υψηλότερες στην Ευρώπη «κυρίως» λόγω της μεγάλης εξάρτησης από το φυσικό αέριο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για το 2024, αναφέρει το αέριο, τη «δομική έλλειψη ευέλικτων λύσεων» και το λιγότερο νερό. Αυτές είναι οι αιτίες που δίνουν οι τρεις θεσμοί· το ΔΝΤ και την Τράπεζα της Ελλάδος δεν τα διαβάσαμε.
Από το 2024 η διαφορά από τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Ουγγαρία χάθηκε. Το 2026, ως τις 10 Νοεμβρίου, η Ελλάδα ήταν 11η από τις 18 χώρες και 10% φθηνότερη από τη Βουλγαρία. Αυτό δεν σημαίνει φθηνό ρεύμα: τον Οκτώβριο η μέση χονδρεμπορική ήταν 197 ευρώ τη μεγαβατώρα και στις πρώτες 11 ημέρες του Νοεμβρίου 284, το υψηλότερο από τον Σεπτέμβριο του 2022.
Ο φόρος που κάνει ακριβό το πετρέλαιο
Στο πετρέλαιο θέρμανσης η αιτία είναι γραμμένη σε νόμο. Στις εβδομάδες θέρμανσης του 2025, πριν από τους φόρους, κόστιζε στην Ελλάδα σχεδόν όσο στην ΕΕ, 670 έναντι 688 ευρώ τα 1.000 λίτρα. Με τους φόρους, 1.193 έναντι 1.042. Ο ειδικός φόρος κατανάλωσης για θέρμανση, που ισχύει από 15 Οκτωβρίου ως 30 Απριλίου, είναι 280 ευρώ τα 1.000 λίτρα από το 2016, ενώ το ελάχιστο της ΕΕ είναι 21, και πάνω του μπαίνει ΦΠΑ 24%.
Ως τον Οκτώβριο του 2011 ο φόρος ήταν 21 ευρώ, μετά 60, και τον Οκτώβριο του 2012 έγινε 330, ίσος με του πετρελαίου κίνησης. Ο τότε υπουργός Οικονομικών Γιάννης Στουρνάρας είπε ότι η εξίσωση έγινε «για να αντιμετωπιστεί το λαθρεμπόριο». Από το 2011 ως το 2013 οι ποσότητες πετρελαίου θέρμανσης που διατέθηκαν στην αγορά έπεσαν 66%· η ΕΛΣΤΑΤ δεν δίνει αιτία. Δεν ανέκαμψαν: το 2024 ήταν 71% κάτω από το 2011, σε προσωρινά στοιχεία.
Ο φόρος έπεσε στα 230 το 2014 και ανέβηκε στα 280 το 2016, αύξηση που κατά το Υπουργείο Οικονομικών προβλεπόταν από τη συμφωνία με τους θεσμούς και ήταν «αναγκαιότητα και όχι πολιτική επιλογή». Από τότε έμεινε ίδιος. Τον Οκτώβριο του 2026 η στήριξη δόθηκε στην αντλία, όχι με μείωση του φόρου: 20 λεπτά το λίτρο από το κράτος και 20 λεπτά έκπτωση από τα διυλιστήρια. Η κρατική επιδότηση παρατάθηκε στο ίδιο ύψος ως τις 15 Νοεμβρίου, και οι τιμές με φόρους του 2025 δεν τη συμπεριλαμβάνουν.
Πολλά χρήματα στήριξης, με φαρδιά στόχευση
Στα στοιχεία του Bruegel, η Ελλάδα ανακοίνωσε μέτρα 9,5 δισ. ευρώ από τον Σεπτέμβριο του 2021 ως τον Ιανουάριο του 2023. Το 2022 η τιμή ρεύματος χωρίς φόρους ήταν η υψηλότερη στην ΕΕ, αλλά η τελική τιμή σε ευρώ, μετά τις επιδοτήσεις, ήταν 14% κάτω από της ΕΕ.
Η κριτική των θεσμών αφορά τη στόχευση. Στα στοιχεία του Bruegel, το 74% των μέτρων ήταν επιδότηση ρεύματος για όλους, και μόνο το 17,6% της στήριξης στα νοικοκυριά ήταν στοχευμένο. Η Επιτροπή έγραψε το 2023 ότι τα περισσότερα μέτρα δεν στοχεύουν τους πιο ευάλωτους. Ο ΟΟΣΑ έγραψε ότι τα όρια ήταν τόσο ευρεία που δικαιούχα ήταν πρακτικά όλα τα νοικοκυριά, εκτός από τα υψηλότερα εισοδήματα με μεγάλη κατανάλωση.
Η κυβέρνηση, στο σχέδιο προϋπολογισμού του 2024, γράφει ότι τα μέτρα του 2023 χρηματοδοτήθηκαν κυρίως από το Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης και από έκτακτη εισφορά εταιρειών ορυκτών καυσίμων, και εκτιμά το καθαρό δημοσιονομικό αποτέλεσμα «ισορροπημένο». Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε συνταγματική την εισφορά 90% στα υπερέσοδα των παραγωγών ρεύματος. Η Επιτροπή καταγράφει ότι η χώρα εφάρμοσε πλήρως τη σύσταση να αποσύρει τα έκτακτα μέτρα, και ότι από τον Αύγουστο του 2022 ως τον Ιανουάριο του 2023 η κατανάλωση αερίου και ρεύματος έπεσε περισσότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ.
Για τον χειμώνα 2026–27 η κυβέρνηση ανακοίνωσε αύξηση 30% στο επίδομα θέρμανσης, με εκτιμώμενο προϋπολογισμό από 173 σε 225 εκατ. ευρώ και ίδια κριτήρια.
Οι πάροχοι: συγκέντρωση και έρευνες
Το 2025 η ΔΕΗ είχε το 50,3% της κατανάλωσης και το 70,9% των μετρητών, και ο δείκτης συγκέντρωσης HHI ήταν 3.071, στη ζώνη που ο ACER και οι ευρωπαίοι ρυθμιστές ονομάζουν «υψηλή συγκέντρωση». Το μερίδιο της ΔΕΗ πέφτει: στη χαμηλή τάση ήταν 75–85% το 2018 και 55–65% το 2022, κατά την Επιτροπή Ανταγωνισμού.
Ότι τα «πράσινα» τιμολόγια ανεβαίνουν και κατεβαίνουν μαζί δεν είναι από μόνο του ένδειξη συντονισμού. Το προβλέπει ο τύπος της υπουργικής απόφασης, που περιέχει τη χονδρεμπορική του προηγούμενου μήνα· το 2024 οι τιμές των 13 προμηθευτών είχαν συσχέτιση από 0,69 ως 0,97 μαζί της. Οι τιμές τους πάντως δεν πλησιάζουν μεταξύ τους. Ανάμεσα σε ΔΕΗ, Protergia, ΗΡΩΝ και NRG, η μέση μηνιαία απόσταση φθηνότερου και ακριβότερου «πράσινου» τιμολογίου ήταν 20 ευρώ τη μεγαβατώρα το 2024, 46 το 2025 (εννέα μήνες με στοιχεία) και 77 το 2026 (έντεκα μήνες), κατά δική μας ανάλυση στοιχείων της ΡΑΑΕΥ και ανακοινώσεων των παρόχων. Ούτε φάνηκαν «πύραυλοι και φτερά»: μετά από άνοδο της χονδρεμπορικής τα τιμολόγια ακολούθησαν κατά 0,88 της μεταβολής και μετά από πτώση κατά 1,17, διαφορά που δεν είναι στατιστικά σημαντική σε ένα μικρό δείγμα.
Οι αρχές έχουν ασχοληθεί με τις τιμές. Το 2021 η ΡΑΕ διαπίστωσε, με την απόφαση 521, ότι ένας προμηθευτής παραβίασε τις υποχρεώσεις ενημέρωσης και ορθής εφαρμογής της ρήτρας αναπροσαρμογής· έμεινε σε σύσταση, με επιφύλαξη κυρώσεων. Ο ACER, αναλύοντας το καλοκαίρι του 2024, βρήκε ότι οι προσφορές στη χονδρεμπορική αλλάζουν όταν η αγορά είναι «σφιχτή» και πρότεινε στις αρχές να εξετάσουν αν έγινε κατάχρηση, όπως παρακράτηση ισχύος. Τον Δεκέμβριο του 2025 η Επιτροπή Ανταγωνισμού έκανε αιφνιδιαστικούς ελέγχους σε εταιρείες παραγωγής και χονδρικής, και η ΡΑΑΕΥ ξεκίνησε δική της έρευνα· ως τις 13 Νοεμβρίου δεν έχει ανακοινωθεί αποτέλεσμα.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε το 2024 αιτιάσεις στη ΔΕΗ για το 2013–2019. Η προκαταρκτική θέση της Επιτροπής είναι ότι η ΔΕΗ πουλούσε στη χονδρεμπορική ρεύμα από λιγνίτη και αέριο κάτω από το μεταβλητό κόστος· οι αιτιάσεις δεν προδικάζουν το αποτέλεσμα. Η ΔΕΗ απαντά ότι πρόκειται για περίοδο πριν από τον ανασχεδιασμό της αγοράς· ως τις 13 Νοεμβρίου δεν έχει ανακοινωθεί απόφαση.
Πώς το μετρήσαμε
Τα ποσοστά για τη θέρμανση και τους λογαριασμούς είναι αυτοδηλώσεις στην Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης, που γίνεται με δείγμα. Το 2022–2023 οι επιδοτήσεις μπαίνουν στις τιμές της Eurostat ως αρνητικός φόρος. Οι 18 χώρες της χονδρεμπορικής δεν είναι όλη η ΕΕ. Η απόσταση των τιμολογίων είναι δικός μας υπολογισμός, όχι μέτρο κέρδους.
Πηγές
Eurostat · ΕΛΣΤΑΤ · Ευρωπαϊκή Επιτροπή · ACER και CEER · ΟΟΣΑ · Bruegel · ΡΑΑΕΥ (πρώην ΡΑΕ) · Επιτροπή Ανταγωνισμού · Συμβούλιο της Επικρατείας · Ember (στοιχεία ENTSO-E) · Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών · ΔΕΗ
